| nr. 5 (V) - grudzień 1998 [ ISO 8859-2 ] | ( wersja ASCII ) | ( wersja CP-1250 )
TERAZ
TERAZ? Coś, co właśnie minęło. Jakaś mgiełka, jakowaś pajęczynka Tak jakby nieistniejąca, cienka szklana nóżka pucharu dźwiga na sobie świat, wszechświat, mnie. Sięgam ręką po kielich i chcę przechylić. Nierozważny, bezczelny, zostałem skarcony drzemką i tak minęła godzina. Kiedyś, było to za czasów mego sztubactwa, zapragnąłem zatrzymać czas i zbadać jego istotę. Pragnienie to zrodziło się we mnie podczas pewnej niezapomnianej jazdy rowerem po leśnych ścieżkach, gdy poczułem na sobie czyjeś oko, a było to podobne do tego, jakbym to ja sam o sobie oglądał film z jakimś chłopcem w roli głównej, a było to za siedmioma górami? W następstwie tego uczestniczenia w filmie o samym sobie zrozumiałym było już, mało precyzyjne na razie, dążenie do utrwalenia tego lasu, tego dnia, tych myśli, tego życia, i mnie, i mrówek, i woni. Wiele razy próbowałem wielu sposobów. Człowiek żyje w pojęciach. W obrazach, w dźwiękach, w wywołanych wojnach. W słowach chyba najzrozumialej. O ile mają być one zrozumiałe. Moje słowa pojawiały się i znikały pod czupryną (gdy ją miałem) w moich dłoniach pozostawały jedynie strzępki, piórka, jak po uciekłym wróblu. Moje słowa pojawiały się i znikały wraz ze zgubionymi brulionami. Moje słowa tkwią gdzieś we mnie jeszcze, ale niezupełnie potrafią odtworzyć się, by zaistnieć własnym życiem, tak jak kiedyś. to tak jakbym udawał że jeszcze jestem szczery to tak jakbym śmiech przypominał i wychylił z okna podskakując do najbliższego księżyca jakbym znów był wierny swoim światom a tylko szyba w środku tkwi i czas graniczy a dłoń o szybę wsparta dotyka drugiego świata beztrosko rezygnującego ze świadomości czy jest przeszłością czy dopiero będzie ------------------- i nie ma mnie tu to tak jakbym był tamtym podrapanych kolan właścicielem i dalszym ciągiem swojej wierności kontynuacji co biega jeszcze marzeniem (lipiec 1977) SKOJARZENIA. Na początek działam pod presją chwili. Kiedyś moje skojarzenia będą utrwalać się spontanicznie, teraz jednak wymuszam na sobie jakieś hasło wywoławcze i będę pisać. Może sięgnąć daleko, daleko w czasie, do najciemniejszych zakamarków? ŻŁOBEK. Wbrew pozorom - mnóstwo skojarzeń. PRZYJŚCIE. Musiałem wstawać wczesnym rankiem, aby ojciec zdążył do pracy, a wcześniej zaprowadził mnie do żłobka. Na dworze było jeszcze ciemno; wędrówki do żłobka nie pamiętam, ale moment rozstania z ojcem doskonale. Żłobek był na pierwszym piętrze. Wąska i stroma klatka schodowa, pomieszczenie będące szatnią. Długa i śliska lada. Byłem na niej sadzany. Na niej ojciec zdejmował mi buciki, paltocik, przygotowywał mnie na oddanie w obce ręce. Idea ta była mi obca. Nie pamiętam kiedy, wymyśliłem swój dziecięcy sposób na zatrzymanie ojca nieco dłużej przy sobie. Był to nocnik. Wzywałem do dania mi go, zaraz, natychmiast, bo będzie katastrofa? Oczywiście dawano mi pod pupę owo naczynie, które w efekcie i tak pozostawało puste, ale przy pozorowanej czynności przynajmniej towarzyszył mi ojciec trzymając mnie za rękę. PANTOFLE. Utkwiłem kiedyś wzrok w haftowanych pantoflach. Pośrodku wierzchniej części była rozeta z kolorowych nitek promieniście wywiedzionych z jednego punktu. Nitki były niebieskie, żółte i chyba zielone. Cóż, pantofle jak pantofle, nitki też. Tyle, że cały dzień chodziłem wtedy z obrazem tych pantofli. I mam go do tej pory. Czy może ma to jakieś szczególne znaczenie? BUDYŃ. Tak, to właśnie wtedy po raz pierwszy ujrzałem i potem skosztowałem budyniu z sokiem. Był w wysokim, prostym, fajansowym kubku, który stał wśród innych kubków na małym stoliczku stojącym oczywiście wśród innych stoliczków. Czemu nie mam żadnych skojarzeń z pierwszym kotletem schabowym czy z kiszoną kapustą? BICIE INNYCH DZIECI. Naprawdę niczego takiego nie pamiętam. Podobno opiekunki skarżyły się na mnie w związku z takim właśnie moim postępowaniem, ale nie bardzo chce mi się w to wierzyć: w przedszkolu nie było o tym mowy. WSPANIAŁE PRZERWANIE ZABAWY. "Stary niedźwiedź mocno śpi", któraś z wersji tej zabawy, nużyła mnie okropnie. Już wtedy - na pewno! - nie lubiłem zabaw ogłupiających, gdy dzieci, jak małe małpeczki, powtarzały narzucone im ruchy. Zdarza mi się, gdy patrzę na maluchy trzymające się za ręce i chodzące w kółko przy jakiejś melodii, że widzę przede wszystkim ich wzrok rwący się do rozmaitych zdarzeń tuż obok, także do przedmiotów przykuwających uwagę daleko bardziej niż to upiorne kręcenie się po okręgu. Kiedyś odwołano mnie od takiej zabawy. Akurat klęczałem pochylony nisko, z główką ukrytą pod rękami, bo "stary niedźwiedź spał". Właśnie przyszedł po mnie ojciec i stary niedźwiedź poszedł z ulgą do domu. W DOMU. Przypomniał mi się dom w tym okresie. Był on dla mnie świetnie znany, więc choć tak naprawdę miał pełno tajemnic, nie penetrowałem go. Dopiero w przedszkolu Na razie wszystko było na swoim miejscu i było sobą. Piec kuchenny w kącie pokoju lubił wieczorem szumieć i trzaskać, a na suficie migotał mnóstwem błysków. I był tylko piecem. Czerń siedząca w przeciwległym kącie była jedynie cieniem, a nie jaskinią smoka czy Babą Jagą. Drewniana podłoga z desek potrafiła skrzypnąć sobie od niechcenia, a ja, mimo, że znałem wierszyk "Wy dorośli to nie wiecie", słuchałem tylko skrzypienia podłogi. Nie umiem powiedzieć, czy to dorośli narzucają tę myśl, że dzieci żyją w świecie bajek, czy ja byłem wtedy nienormalny. No bo już długo, długo potem, w przedszkolu i w pierwszych latach szkoły, to - ho, ho! - miało się te pomysły i bajkowe odloty. Przyznam: nawet dość długo. Dłużej niż tylko w pierwszych latach szkoły. PUDEŁKO Z ZABAWKAMI. Wyciągnięte spod szafy odstrasza kurzem, pajęczynami i uciekającym skorkiem. To tylko pierwsze wrażenie. Przecież w środku żółty pluszowy misiaczek, który był przyczepiony do skutera; plastikowy słoń - maszeruje z poważną miną, splótłszy z tyłu ręce - świąteczny podarunek Babci; z takiegoż plastiku łabędź do kąpieli w wannie; resztki samochodu, któremu wkrótce po pierwszej zabawie oderwało się koło; komin od traktora nakręcanego kluczykiem; kilka klocków - bywały wieżą, bramą - łukiem triumfalnym, domkiem dla kilku ludzików z żołędzi. Taki był mój świat. Nawet gdy był zakurzony, żył po swojemu i był jedynym światem. Ściany pudełka, jak ściany pokoju oddzielały mnie od niego, zamykały mnie wśród moich zabawek. Zabawki znały drogę z pudełka na podłogę, albo na stół. Ja znałem drogę na podwórko, albo do przedszkola. Zanim na stole odbyła się jakakolwiek zabawa, i misio, i kominiarczyk, i słonik, i książę Witold zdjęty z konia i trzymający w górze miecz - wędrowali w moich dłoniach. Ja byłem prowadzony do przedszkola. Po drodze rozpoznawałem wciąż ten sam plac przed budynkiem straży pożarnej, ten sam wyszczerbiony krawężnik, gdzie kiedyś urwało się koło od wózka, w którym wtedy akurat siedziałem; rozpoznawałem ten sam gmach "bilbioteki", ten sam sklep mięsny, gdzie mama kupowała mi czasem serdelka; ten sam kiosk, tę samą bramę i to samo drzewo przy ogrodzeniu przedszkola. Kiedyś uciekłem mamie po odebraniu mnie z przedszkolnych zajęć. Może nie tyle uciekłem, co po prostu odbyłem swą drogę powrotną samodzielnie, mijając bramę, kiosk, sklep mięsny i tak dalej. Zabawki nieraz wypadały mi z rąk na podłogę i pewnie było to dla nich wielkie wydarzenie. Mój świat był pozbawiony Stalina, wydarzeń 1956 roku i muru berlińskiego. Czasem poszerzał się o park, jazdę tramwajem do jakichś odległych domów, czasem o Rabkę albo Szklarską Porębę. Rodzina. W moim domu panował cichy kult przodków. Nie było to nigdy nic natrętnego, ani patetycznego, ani napuszonego. Zwyczajnie ojciec dbał, bym wiedział coś o tych, którzy byli przed nami. Wiązało się to jednak z jakąś dumą, że dziedziczymy różne cechy, głównie te po Janie z Czarnolasu. Było w tym coś z prawdy, bo i mój ojciec, i ja, mieliśmy pewne skłonności do pisania. Podobnie też jak i Jan nie mieliśmy zbytniego talentu do robienia pieniędzy ani też "politycznego nosa". Zdarzyło się nawet kiedyś, kiedy spowinowacone z nami ex-hrabianki - zamieszkały po wojnie na swojej ziemi, jak chłopki, pełniąc rolę opiekunek nad maluczkimi, choć same nieraz potrzebowały pomocy - patrząc na mnie, z całą powagą twierdziły o podobieństwach w kształcie mojej czaszki, kształcie czaszki Jana oraz czaszek innych, nieznanych mi członków rodu. Nie pochodziliśmy w prostej linii od Jana-Poety. Nasza linia wywodziła się od Kacpra, Janowego brata, który bywał mu nieraz podporą. Prawdę powiedziawszy to ta konkretna linia Kochanowskich kończyła się na mojej babci, matce mojego ojca. PRÓBA SIŁ. Stanąłem nad otworem muszli klozetowej i patrzyłem weń natarczywie. W ręku trzymałem pionka z ulubionej gry. Gdzieś nade mną, ponad chmurami, werbelek wstrzymał oddech i małe aniołki z Hitlerjugend przerwały swoje pląsy. Była to moja naprawdę ulubiona gra, ale przede mną była próba nie do pogardzenia. Miałem przemóc sam siebie. Czas mijał. Niewątpliwie ktoś tam spojrzał na zegarek i pokręcił głową. Moje palce odklejały się powoli od pionka. Długo, boleśnie, z tryumfem. Pionek zakołysał się na drobinie wody. Werbelek zaterkotał radośnie, aniołki wzniosły równie radosny okrzyk, a moja trzyletnia duszyczka kłaniała się na lewo i prawo, ukrywając zmoczoną chusteczkę. Mały Lafcadio, sprawdziłem się. Znacie "Lochy Watykanu" Gide'a? KUPA. Wiem, że to może nie jest wdzięczny temat, ale chcę pozostać wierny skojarzeniom, a nie wdzięcznym tematom. Kupa znalazła się pośrodku mojego dziecinnego łóżeczka, gdy chyba byłem jeszcze za mały, aby podjąć decyzję o innych rozwiązaniach. Dotąd zawsze pojawiała się mama z odpowiednim naczyniem. Teraz jednak mama wyszła, naczynie było potrzebne, ja zaś bez rozeznania w sprawie. Tak więc kupa znalazła się pośrodku mojego dziecinnego łóżeczka, łóżeczko miało barierkę, a ja trzymając się tej barierki chodziłem dookoła kupy trzymając się od niej z daleka. Wiedziałem, że kupa była nie w porządku.
Ciąg dalszy nastąpi.
Krzysztof J. Kwiatkowski { krisek@infocentrum.com }
| 11 |  |
The VALETZ Magazine : http://magazine.valetz.art.pl { magazine@valetz.art.pl } (c) by The VALETZ Magazine. Wszelkie prawa zastrzeżone.